يوسف بيگ باباپور
36
فهرست توصيفى دست نوشتهاى كشاورزى و فلاحت دوره اسلامى ( فارسى )
كه همان ديوفنطس اسكندرانى صاحب كتاب معروف صناعه الجبر باشد كه قسطابن لوقا بعلبكى آن را ترجمه به عربى نموده و نسخه آن مشتمل بر مقاله چهارم تا هفتم در كتابخانه رضويه مشهد محفوظ است ( مورخ صفر 595 ، تحت رقم 5466 ) ] و لاونطيونس و طارنطينوس و افريقاوس [ شايد : افريقانوس كه على الظاهر بايد همان سكستوس يوليوس افريكانوس عالم نيمه اول قرن سوم ميلادى باشد ] ومقالات نيقاوس و كتاب موسوم به قنطرليا ، و منقسم است بر چهارده مقاله هر كدام مشتمل بر چندين باب به اين شرح : مقاله اول : در هفده باب مقاله دوم : در بيست و هفت باب مقاله سوم : در دوازده باب مقاله چهارم : در پانزده باب مقاله پنجم : در هجده باب مقاله ششم : در بيست و چهار باب مقاله هفتم : در شصت باب مقاله هشتم : در پنجاه و يك باب مقاله نهم : در بيست و يك باب مقاله دهم : در بيست و پنج باب مقاله يازدهم : در بيست و سه باب مقاله دوازدهم : در چهل و چهار باب مقاله سيزدهم : در چهل و چهار باب ، ولى ناقص و اوراقش بسيار نامرتب است ) مقاله چهاردهم : در چهل و يك باب ( ايضا اين مقاله نيز ناقص و اوراق آن فوق العاده درهم است ) فهرست عناوين ابواب مقالات : مقالهء اول : - فى ان الضيعه ينتفع بها منفعه عظيمه بمشاهده صاحبها لها - فى ان الصبيان اوفق فى الفلاحه من غيرهم - فى اى المواضع تصح الابدان فيها اكثر من غيرها و اين ينبغى ان تبنى منازل الضياع - فى انه ينبغى ان يكون فى الضياع العظيمه جبال كثيره الاشجار و كيف تنصب هذه الاشجار - فى المياه و كيف ينبغى ان يجمع ماء المطر - فى انه لاينبغى ان ينتقل الفلاحون و لاالغروس من المواضع الجيده الى المواضع الرديه - فى الوكيل و المدير الذى يكون على الضيعه [ اين باب را كه مشتمل است بر بعضى دستورات مفيد و اخلاقى ذيلا به جهت مزيد فايده باختصار درج مى نمائيم ، گويد : « ينبغى للمتولى على الضيعه ان يكون مثالا يتمثل به تدبير كل من فى الضيعه و ان يتشبهوا به و يكونوا يجلوا به بحسن سيرته اكثر من اجلالهم له لفزعهم منه و ينبغى ان